گزارش فارن افرز از برتری پهپادی ایران؛ وقتی پنتاگون از «شاهد» کپیبرداری می کند

تهران – – نشریه «فارن افرز» در مقاله ای به بررسی چرخش اضطراری پنتاگون به سمت ساخت پهپادهای ارزانقیمت پرداخت و نوشت: ارتش آمریکا با مهندسی معکوسِ «شاهد» ایرانی، در تلاش است تا از بنبستِ تمام شدن موشکهای گرانقیمت خود در جنگهای فرسایشی نجات یابد و مجبور است مدل تولید انبوه را از رقبای خود بیاموزد.
به گزارش روتیتر ، در مقاله نشریه فارن افرز به قلم «مایکل سی. هوروویتز» و «لورن ای. کان» آمده است: وقتی ایالات متحده در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ حملات هوایی خود به ایران را آغاز کرد، فرماندهی مرکزی ایالات متحده تایید کرد که پهپادهای جدید لوکاس در این حملات به کار گرفته شدهاند و نیز اعلام کرد تعداد بیشتری از آنها آماده بهکارگیری در ایران هستند.
با این حال، طنز ماجرا اینجاست که پهپاد لوکاس بر اساس پهپاد کمهزینه خود ایران، یعنی «شاهد۱۳۶» ساخته شده است.
در مه ۲۰۲۵، دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالات متحده، علناً پهپادهای ایرانی را به دلیل هزینه تولید پایین و همچنین «بسیار خوب… سریع و مرگبار» بودن ستایش کرد و هنگامی که پنتاگون در دسامبر پهپاد لوکاس را عرضه کرد، ناظران به سرعت متوجه شباهتهای آن با «شاهد۱۳۶» شدند.
این ایده که ایالات متحده، به عنوان یک قدرت نظامی، از فناوری ایران کپیبرداری کند، تا چند سال پیش یک امر تخیلی به نظر میرسید. با این حال «شاهد۱۳۶» توسط یک شرکت کوچک در آریزونا بهبود یافت و تولید شد.
گرچه اندازه ذخایر باقیمانده پهپادهای تهران مشخص نیست، اما استقرار گسترده آنها به عنصری حیاتی در استراتژی مقابله ایران با تجاوز آمریکا تبدیل شده و ثابت میکند که ماهیت جنگ تغییر کرده است.
در واقع، رقبای ایالات متحده در این عصر جدید درسهای زیادی برای آموختن به او دارند.
گرچه واشنگتن همچنان در توسعه و استقرار قابلیتهای پیچیده مانند جتهای جنگنده، تانکها و موشکهای کروز پیشتاز است، اما ایران، روسیه و اوکراین در توسعه و استقرار پهپادهای کمهزینه و به شدت خودکار برای شناسایی و همچنین حملات دوربرد و کوتاهبرد جلوتر هستند.
واشنگتن اکنون نیاز به این سیستمها را تشخیص داده است، اما هنوز گامهای لازم برای تولید آنها در مقیاس انبوه را برنداشته است. واشنگتن میتواند تولید تعداد مشابهی از پهپادهای لوکاس را ظرف چند ماه آغاز کند، اما فقط در صورتی که تغییرات در سیاست ها و سرمایهگذاریهای لازم را انجام دهد.
حمله پهپادها
طبق این گزارش علاقه واشنگتن به «شاهد۱۳۶» ایران غیرعادی و از جهاتی بیسابقه است.
اگرچه دانشمندان آمریکایی مدتهاست برای دستیابی به فناوری نظامی رقبا تلاش کردهاند – برای مثال رقابت برای بازیابی لاشه هواپیماهای شوروی یا خرید فناوری چینی از کشورهای ثالث – اما هدف از این کار کپیبرداری نبوده است.بلکه واشنگتن معمولاً فناوری رقبا را به دست میآورد تا یاد بگیرد چگونه بر آنها پیروز شود. در ۸۰ سال گذشته، فقط چند نمونه معدود از ساخت و بهکارگیری نسخه بومی یک وسیله یا سلاح خارجی توسط ارتش آمریکا وجود داشته است.
یک مورد نادر در اوایل دهه ۱۹۷۰ رخ داد، زمانی که فرماندهی تحقیق و توسعه تجهیزات متحرک ارتش آمریکا از عکسها و طرحهای یک پل شناور تاشوی اتحاد جماهیر شوروی برای توسعه قابلیتی مشابه استفاده کرد.
در نیم قرن پس از آن، هیچ نمونه مشابهی از تصاحب قابلیتهای نظامی رقیب توسط واشینگتن وجود نداشت. ایالات متحده در برتری روشها و ابزارهای جنگی خود احساس راحتی میکرد و نیازی به کپیبرداری از کارهای دیگران نمیدید.
آن دورانِ اعتمادبهنفس، با عقبماندگی نسبی سلاحهای انتحاری دوربرد ایالات متحده به پایان رسیده است.
شواهد این موضوع غیرقابل انکار شده است. به عنوان مثال، پهپاد سوئیچبلید ۶۰۰ پنتاگون در سال ۲۰۲۲ با فوریت به اوکراین ارسال شد.
این پهپاد بردی کمتر از ۶۰ مایل دارد و هزینه هر واحد آن میتواند تا ۱۲۰ هزار دلار باشد. حتی بدون در نظر گرفتن هزینه، پنتاگون سلاحهای انتحاری را به عنوان سلاحهای کوتاهبرد و مکمل توپخانه میدید. در مقابل، وقتی ایران در سال ۲۰۲۲ از «شاهد۱۳۶» رونمایی کرد، این پهپاد با برد تخمینی ۹۴۰ تا ۱۲۴۰ مایل، کلاهک ۱۱۰ تا ۳۳۰ پوندی و هزینه هر واحد حدود ۳۵ هزار دلار عرضه شد.
در عصر «انبوهههای نقطهزن» (ترکیب سلاحهای دقیق با تولید ارزان و تعداد بسیار بالا)، ایالات متحده دیگر انحصار اختراع فناوریهای نظامی کاربردی را در اختیار ندارد زیرا قابلیتهای نظامی مفید را میتوان به راحتی و با هزینه کم تولید کرد.
برای دههها، ایالات متحده فناوریهای نظامی نوآورانهای از جمله قابلیتهای حمله دقیق را توسعه داد که میلیاردها دلار هزینه داشت و ساخت آنها سالها طول میکشید.
این سلاحها هنوز جایگاه خود را دارند، اما اکنون ارتش ایالات متحده باید سلاحهای ارزانقیمت را نیز توسعه دهد و آنها را به سرعت و در مقیاس انبوه تولید کند.
این واقعیت که نسخه کپیبرداری شده آمریکا از یک سلاح ایرانی، نمونه بارز «برنامه تسلط پهپادی» دولت ترامپ است که توسط پنتاگون در رسانههای اجتماعی تبلیغ میشود، نشان میدهد که جهان چقدر تغییر کرده است.
پیت هگست وزیر جنگ آمریکا با پیروی از پیشینیان خود به کنگره هشدار داده است که پایگاه صنعتی دفاعی «تحت فشار و بیش از حد ادغام شده است و در خطر عقب ماندن از تهدیدات مدرن و همتراز، به ویژه در یک درگیری طولانیمدت قرار دارد».
وی گفت واشنگتن «ظرفیت و انعطافپذیری را در زنجیره تأمین دفاعی خود از دست داده است».
ترجیح دیرینه پنتاگون برای تکیه انحصاری بر سیستمهای پیچیده، گرانقیمت و «نفیس» همچنان یک مشکل است، زیرا هیچ راه کوتاهمدتی برای افزایش چشمگیر تولید آنها وجود ندارد.
بازههای زمانی برای این سیستمها، از جمله موشک ضد کشتی دوربرد، «اف۳۵»، تاماهاوک و بمبافکن بی۲۱، به دلیل پیچیدگی پلتفرمها و چالشهای نیروی کار، به ویژه تعداد کارگران دارای تاییدیه امنیتی، لزوماً طولانی است. به عنوان مثال، برنامه «اف۳۵» در اواسط دهه ۱۹۹۰ آغاز شد و در سال ۲۰۲۱ به تولید کامل رسید.
این قابلیتها ضروری، اما گران هستند، در تعداد محدود تولید میشوند و جایگزینی آنها کند است. در یک نبرد مداوم، زرادخانهای از موشکهای چند میلیون دلاری میتواند ظرف چند هفته تخلیه شود و پر کردن مجدد آن سالها طول بکشد.
در مقاله فارن افرز تصریح شده است: این چالش در درگیری کنونی با ایران دیده میشود. گزارش شده است که پنتاگون حدود ۴۰۰ موشک تاماهاوک را برای رهگیری پهپادها و پرتابههای ایرانی شلیک کرده است.
تخمین زده میشود که این حدود ۱۰ درصد از کل موجودی ایالات متحده با هزینهای در حدود ۸۰۰ میلیون دلار باشد.
واشنگتن ابتدا ۳۵۰ تاماهاوک برای سال ۲۰۲۶ سفارش داده بود که بعداً آن را به یکهزار عدد افزایش داد، اما مشخص نیست که آیا بخش تولید میتواند این تعداد را تحویل دهد یا نه.
در حال حاضر، سالانه فقط ۱۰۰ موشک به پنتاگون تحویل داده میشود. علاوه بر این، با ۸۰۰ میلیون دلار میتوان ۲۳ هزار فروند پهپاد لوکاس خرید.
تاماهاوک در یک نبرد رودررو سلاح بسیار برتری نسبت به پهپاد است، اما میتواند توسط دستهای از پهپادها از کار بیفتد.
هفته اول جنگ در ایران نشان داد که رهگیری ۲۰۰۰ شاهد دشوار است و میتواند خسارات جدی به بار آورد.
استفاده واشنگتن از سلاحهای گرانقیمت برای خنثی کردن سلاحهای ارزان نیز ناپایدار است.
به عنوان مثال در سال ۲۰۲۵، عملیات «رهرو خشن» (Rough Rider) علیه حوثیها تقریباً یک میلیارد دلار هزینه داشت که طی آن موشکهای تاماهاوک و موشکهای کروز هواپایه ۱.۵ میلیون دلاری به سمت پرتابهها و پهپادهای ارزانقیمت شلیک شد.
اکنون با توجه به حجم «شاهد۱۳۶» های تهران، ایالات متحده و شرکای آن نه تنها مبالغ هنگفتی هزینه میکنند، بلکه با خطر تمام شدن پدافند هوایی خود نیز روبرو هستند
